Opioidy

Fentanyl

Mikrogramowy siłacz w plastrze

Fentanyl jest około sto razy silniejszy od morfiny, więc odmierza się go w mikrogramach. Łatwo rozpuszcza się w tłuszczach i przenika przez skórę, dlatego w przewlekłym bólu stosuje się go w plastrach zmienianych co trzy dni. W szpitalu podaje się go dożylnie podczas znieczulenia.

Haczyk: FENTAnyl jest FENomenalnie silny: mikrogramy zamiast miligramów.

Jak działa

Silny, wysoce lipofilny agonista receptora μ.

Kiedy się go stosuje

• Przewlekły silny ból przy ustalonym już leczeniu opioidami (plastry)
• Znieczulenie ogólne i analgosedacja (dożylnie)
• Ból przebijający u chorych na nowotwory (postaci podpoliczkowe i donosowe)

Na co uważać

• Depresja oddechowa, także po zdjęciu plastra
• Sztywność mięśni klatki piersiowej po szybkim podaniu dożylnym
• Zaparcia, nudności, senność
• Gorączka i termofor przyspieszają wchłanianie z plastra

Dla zaawansowanych

Farmakokinetyka

Po naklejeniu plastra działanie narasta przez 12–24 h i utrzymuje się ok. 72 h. Po zdjęciu lek jeszcze przez kilkanaście godzin uwalnia się z magazynu w skórze. Metabolizm przez CYP3A4.

Interakcje

Silne inhibitory CYP3A4 (klarytromycyna, ketokonazol, rytonawir) zwiększają stężenie i ryzyko depresji oddechowej. Leki działające depresyjnie na OUN.

Bezpieczeństwo

Zużyty plaster wciąż zawiera dużo leku. Składa się go klejem do środka i wyrzuca poza zasięgiem dzieci, bo przypadkowe przyklejenie lub połknięcie bywa śmiertelne.

Przeciwwskazania

Plastry: ból ostry i pooperacyjny, chorzy wcześniej nieleczeni opioidami. Ciężka depresja oddechowa.

Przykładowe nazwy handlowe: Durogesic, Fentanyl WZF